Devlet Tiyatroları'na Öneriler

Gerçekten oynanmayı hak eden yeni yazarların önünü kapatmamak koşuluyla önümüzdeki sezon Devlet Tiyatrolarında daha zengin bir repertuarın gerçekleştirilebilmesi için bir öneride bulunmak istiyorum…

Önerimde örnek olarak kendi oyunlarımı sunuyorum…

Ancak bunun nedeni, kendi oyunlarımın özelliklerini ve oynandığı bölgeleri bilmemden kaynaklanmaktadır.

Önerdiğim yöntem kuşkusuz Turgut Özakman, Güngör Dilmen, Melih Cevdet Anday, Musahipzade Celal, Sabahattin Kudret Aksal, Haldun Taner, Orhan Asena, Bilgesu Erenus, Vasıf Öngören, Oktay Arayıcı, Aziz Nesin, Erhan Gökgücü  ve benzeri,  kendini kanıtlamış bütün yazarlarımız için uygulanmalıdır.

Böylece, birçok değerli oyun yazarımızın bazı önemli oyunları, bütün ülkede yaygın olarak sahnelenecek ve sonuçta düzeyli oyun bulmakta zorlanan yöneticilerimiz ile yazarların söz konusu oyunlarını daha önce bölgelerinde görmemiş olan izleyicilerimiz, gerçek oyunlar seçilmesinin ve izlemenin keyfini yaşayacaklardır.

                                                  *      *      *

Tuncer CÜCENOĞLU’nun Devlet Tiyatroları Genel Repertuarındaki Oyunları :

KÖRDÖVÜŞÜ (Önerme: Halk öncelikle çalışacak iş, aş ve başını sokacak bir

    konutun peşindedir. Özetin özeti: Halk yanmayacak kadar sıcak,

    donmayacak kadar soğuk ister!)

    (Tek dekor. 6 erkek,4 kadın)

ÖĞRETMEN (Önerme: Bilinçsiz erdemlilik yenilgiyi getirir.)

    (3 Mekan. 6 Erkek, 2 kadın)

KADINCIKLAR (Önerme: Bu düzen fahişeliğin sürmesini sağlar.)

     (Tek dekor. 4 Kadın, 5 erkek, 6 figuran)

ÇIKMAZ SOKAK (Önerme : Şiddetin her türlüsü karşı şiddeti doğurur.Çözüm

    gerçek demokrasidir.)

    (Tek dekor. 2 Kadın, 1 erkek)

DOSYA (Önerme:  Bir ülkede baskının sürmesi, hırsızlık ve yolsuzlukların

     daha rahat yapılmasını sağlamak  içindir.)

     (3 Mekan. 4 Erkek, 3 kadın, 3 figüran)

BİGA-1920 (Önerme: Bir ülkede Emperyalistlerin oluşturduğu güçler,

     sonunda Emperyalizme karşı başkaldırının temelini oluşturur.)

     (Çeşitli mekanlar. 13 Erkek, 4 kadın, figüranlar)

HELİKOPTER (Önerme: Tek amaç seçilmekse, politikacılar her yolu

     denemekten kaçınmazlar.)

     (Tek mekan. 5 Erkek, l kadın, 1 figüran) 

YILDIRIM KEMAL (Önerme: Ulusal bağımsızlık düzenli orduyla

     gerçekleştirilir.)

     (Çeşitli mekanlar. 5 Kadın, 4 erkek, 3 figüran)

MATRUŞKA (Önerme: Yasak bile olsa, aşk güzel şeydir.)

     (Tek dekor. l Kadın, l erkek)

ZİYARETÇİ  (Önerme:  Barışı ancak analar sağlayabilir.)

     (Tek dekor. 2 Kadın, 2 erkek)

ŞAPKA (Önerme: Hoşgörüsüzlük, bütün yaşamları altüst eder.)

     (Değişik mekanlar. 7 Erkek, 3 kadın)

BOYACI (Önerme: Çözümsüzlük çözümü doğurur.)

     (Tek dekor. 7 Erkek, 3 kadın)

NEYZEN (Önerme: Konuşmanın/düşüncenin açıklanmasının yasak edildiği her ülkede insanlar konuşmanın yolunu bulur.)

     (Çok mekan. l Erkek oyuncu da oynayabilir, çok oyuncuyla da

      gerçekleştirilebilir.)  

ÇIĞ (Önerme: Susmak çözümsüzlüktür.)

      (Tek mekan. 7 Erkek, 5 kadın)

KIZILIRMAK  (Önerme: İnsanlık eninde sonunda yaşanılası bir dünyayı yaratacaktır.)

      (Çeşitli mekanlar. 5 Erkek, 2 kadın, figüranlar) 

SABAHATTİN ALİ (Önerme: Kalıcı yapıtlar üretmiş bir yazarı asla yok edemezsiniz.)

     (Tek mekan. l Erkek oyuncuyla da oynanabilir, 3 erkek, 2 kadınla da…

     Yada daha kalabalık kadroyla da oynanabilir.)

YEŞİL GECE (Önerme: Gericiliğin kaynağını bilimsel yöntemlerle kurutmazsanız, yeniden egemen olmasını engelleyemezsiniz.)

    (Çeşitli mekanlar. l6 Erkek, 3 kadın, figüranlar.)

                                       *       *      *

YAZARIN BÖLGELERDE SAHNELENEN VE HİÇ SAHNELENMEYEN OYUNLARI :

İSTANBUL D.T. :

Sahnelenen Oyunu: ŞAPKA

Sahnelenmeyen Oyunları: ÖĞRETMEN, KÖRDÖVÜŞÜ, KADINCIKLAR, ÇIKMAZ SOKAK, DOSYA, BİGA- 1920, HELİKOPTER, YILDIRIM KEMAL, MATRUŞKA, ZİYARETÇİ, BOYACI, NEYZEN, ÇIĞ, KIZILIRMAK, SABAHATTİN ALİ, YEŞİL GECE.

   (Daha koyu yazılan oyunlar İstanbul’da hiçbir profesyonel tiyatroda sahnelenmemiştir.)

ANKARA :

Sahnelenen Oyunları: ÖĞRETMEN, HELİKOPTER, BOYACI, MATRUŞKA

Sahnelenmeyen oyunları : KADINCIKLAR, ÇIKMAZ SOKAK, DOSYA,ZİYARETÇİ, NEYZEN, ÇIĞ, KIZILIRMAK, SABAHATTİN ALİ, YEŞİL GECE.

    (Daha koyu yazılmış olanlar Ankara’da hiçbir profesyonel tiyatroda sahnelenmemiştir.)

BURSA:

Sahnelenen Oyunları: BİGA-1920, KÖRDÖVÜŞÜ, KADINCIKLAR, HELİKOPTER, ÖĞRETMEN, ÇIĞ.

Sahnelenmeyen Oyunları: ÇIKMAZ SOKAK, DOSYA, YILDIRIM, KEMAL, MATRUŞKA, ZİYARETÇİ, BOYACI, NEYZEN, KIZILIRMAK, SABAHATTİN ALİ, YEŞİL GECE.

 (Bursa Devlet Tiyatrosu sayısal olarak en çok oyunumun başarıyla sahnelenmesini sağlamıştır. Yazar olarak beni  en çok mutlu eden tiyatrodur. Bursa Devlet Tiyatrosu’na gönül borcum vardır.)

ADANA :

Sahnelenen Oyunları : KADINCIKLAR, KIZILIRMAK

Sahnelenmeyen Oyunları : Repertuardaki diğer 15 oyun.

ANTALYA :

Sahnelenen Oyunları: KADINCIKLAR, BİGA-1920

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer 15 oyun.

DİYARBAKIR :

Sahnelenen Oyunu: KÖRDÖVÜŞÜ

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer 16 oyun.

VAN  :

Sahnelenen Oyunu: YILDIRIM KEMAL

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer 16 oyun.

SİVAS  :

Sahnelenen Oyunu: ÇIKMAZ SOKAK

Sahnelenmeyen Oyunları: Diğer 16 oyun.

TRABZON :

Sahnelenen Oyunları: MATRUŞKA, KADINCIKLAR.

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer 15 Oyun.

İZMİR  :

Sahnelenen Oyunu: KADINCIKLAR

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer 16  Oyun.

ERZURUM :

Hiçbir oyunu sahnelenmedi.

KONYA :

Hiçbir oyunu sahnelenmedi.

YAZARIN REPERTUARDA OLUP DA BUGÜNE KADAR DEVLET TİYATROLARINDA HİÇ SAHNELENMEYEN OYUNLARI :

DOSYA

YEŞİL GECE

ZİYARETÇİ

NEYZEN

SABAHATTİN ALİ

YAZARIN HENÜZ DÜNYANIN HİÇBİR YERİNDE SAHNELENMEYEN OYUNLARI :

SABAHATTİN ALİ

YEŞİL GECE

YAZARIN  BÜYÜK PRODÜKSİYON OLARAK HAZIRLANABİLECEK OYUNLARI :

KIZILIRMAK (Müzikli)

YEŞİL GECE  (Müzikli)

ŞAPKA  (Müzikli)

KADINCIKLAR (Müzikli)

NEYZEN  (Çok kişili, müzikli)

SABAHATTİN ALİ  (Müzikli)

ÇIĞ

YURTDIŞI FESTİVALLER VE GÖSTERİLER İÇİN :

KIZILIRMAK (Müzikli)

ÇIĞ

ŞAPKA (Müzikli)

KADINCIKLAR (Müzikli)

YURTİÇİ VE YURTDIŞI İÇİN HAZIRLANABİLECEK MOBİL OYUNLARI:

MATRUŞKA (l Kadın, l Erkek)

ÇIKMAZ SOKAK (2 Kadın, 1 Erkek)

ZİYARETÇİ (2 Kadın, 2 Erkek)

YAZARIN KURTULUŞ SAVAŞI İLE İLGİLİ ÖZEL HAFTA YA DA GÜNLERDE OYNANMASI DÜŞÜNÜLEBİLECEK OYUNLARI:

YILDIRIM KEMAL

BİGA-1920

                                             *      *      *

Bütün dünya ülkelerinde olduğu gibi başarılı oyun metinlerinin çok az olduğu ülkemizde de,  İLK KEZ SAHNELENECEK OYUNLARIN öncelikle İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi büyük kentlerde sahnelendikten sonra diğer bölgelerde oynanması sağlanmalıdır.

Örneğin KIZILIRMAK gibi bir oyun Adana’da 22 kez sahnelenmiştir.

Örnekleri çoğaltmak mümkündür.
Alınan telif bir yana, bir buçuk ay prova edilen bir oyunun bölgelerde 20 kez oynanması trajiktir.

“Bu durumda küçük bölgelerde oyunlarınız sahnelenmesin mi?” diye soruyorsanız, yanıtım “Sahnelensin… Ancak önce büyük kentlerde…” olacaktır…

Kaldı ki  küçük kentlerde l5-20 kez sahnelenen oyunlar yazarın oynanmakta olan oyunlarının sayısını yükselttiğinden de ayrıca bir olumsuzluk yaratmaktadır…

Yönetim olumsuzluğun giderilmesinde içtenlikle “Bu durumun yazarın bir özverisi olduğu” gerçeğini  savunursa zaten mesele kalmaz…

(Çünkü Devlet Tiyatrolarını “Tiyatroyu sevmediğini açıkça söyleyip Tiyatro Dergisi çıkartan geri zekalılar değil, Devlet Tiyatroları yöneticileri yönetmelidir…)

Kaldı ki gerekiyorsa bir yazarın bir çok oyunu aynı anda bir çok yerde sahnelenmelidir…

Başarılı yazarların başarılı oyunları sayıyla sınırlandırılıp izleyiciyle buluşturulmazsa, öncelikle bundan halkımız ve Devlet Tiyatroları zararlı çıkacaktır…

Kaldı ki gündemi yakalayan oyunlar aynı anda bir çok bölgede de sahnelenebilmelidir…

Örneğin “Yeşil Gece”  bütün bölgelerde aynı anda sahnelenirse bundan Türkiye ve tiyatromuz ne yitirecektir?

Yada “Giordano Bruno” , “Cadı Kazanı”, “Gergedan” eğer gündemi yakalıyorsa yaygın olarak isteyen bölgelerde  sahnelenebilmelidir…

“Giordano Bruno” nun aynı zamanda Devlet Tiyatroları Başrejisörü olan yazarı Erhan Gökgücü’ne “Bu oyun neden İstanbul’da oynanmıyor?” diye sorduğumda “Şimdi Ankara’da bir oyunum başlayacak… O bitmeden isteseler bile düşünemem..” diye yanıt vermesi, yazarların ne kadar korkutulduğunun en canlı örneğidir…

Etik olan, bu tür  oyunların böyle bir ortamda oynatılmaması değil, endişe duyulmadan oynatılmasıdır …

Yazarların ve yöneticilerin üzerindeki bu tür yanlış baskılar hızla kaldırılmalı, böylece seçimlerin özgürce yapılabilmesinin de önü açılmalıdır…

Bunun tersine olan durumların mantığını anlamakta zorlanıyorum…

Bütün yazarlarımız bu yöntemle değerlendirildiğinde olumlu sonuçlar alınacaktır repertuar oluşturulmasında…

Son olarak yeni ve genç yazarların ilk oyunları kesinlikle İstanbul ve Ankara’da, yalnızca genç yazarların yeni oyunları için oluşturulacak sahnelerde sunulmalıdır.

Bunun aksi uygulamalar yeni yazarı/yazar adayını bitirir… En azından yeni oyunlar üretme şevkini kırar…

Bunun en tipik örneği de Gülşah Banda’ nın Türk Tiyatrosunun en önemli oyunlarından Nemrut’unun İstanbul, Ankara, İzmir yada Bursa yerine Sivas’ta l5-20 kez oynatılıp bitirilmesidir…

Önerilerim uygun görülüp de uygulanırsa bundan kazançlı çıkacak olan  halkımız ve ulusal tiyatromuz olacaktır.